رک شبکه چیست؟ انواع، ابعاد استاندارد و تجهیزات داخل رک
رک شبکه یک محفظه‌ی فلزی استاندارد است که تجهیزات شبکه، دوربین مداربسته و سرور را در یک جا، مرتب، قفل‌دار و قابل دسترس نگه می‌دارد. سوئیچ، پچ پنل، روتر، فایروال، دستگاه ضبط تصویر، سرور و UPS همه با یک اندازه‌ی مشترک ساخته می‌شوند تا روی ریل‌های رک پیچ شوند؛ به همین دلیل یک رک شبکه، هر برندی که باشد، تجهیزات هر سازنده‌ای را می‌پذیرد. در این مقاله می‌بینید رک شبکه از چه اجزایی ساخته شده، چه انواعی دارد، ابعاد استاندارد آن چیست و چه تجهیزاتی داخل آن قرار می‌گیرد.
رک شبکه چیست و چرا لازم است؟
بدون رک، تجهیزات شبکه روی میز، کف اتاق یا داخل کمد قرار می‌گیرند: کابل‌ها در هم می‌روند، دستگاه‌ها ضربه می‌خورند، گرد و غبار فن‌ها را از کار می‌اندازد و هر کسی به سوئیچ و مودم دسترسی دارد. رک شبکه این مشکلات را با سه کار حل می‌کند. اول، همه‌ی دستگاه‌ها را با ریل‌های استاندارد در یک ستون عمودی جمع می‌کند و جای هر دستگاه ثابت می‌شود. دوم، با درب قفل‌دار و بدنه‌ی فلزی، تجهیزات را از دسترس افراد متفرقه و آسیب فیزیکی دور نگه می‌دارد. سوم، مسیر کابل، برق و هوا را منظم می‌کند تا عیب‌یابی و توسعه‌ی شبکه سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر شود.
در شبکه‌های سازمانی، معمولاً یک رک اصلی در اتاق سرور یا مرکز شبکه قرار می‌گیرد و در هر طبقه یا بخش یک رک فرعی کوچک‌تر؛ کابل‌های کارکنان به رک فرعی همان طبقه می‌رسند و رک‌های فرعی با فیبر یا کابل اصلی به رک اصلی وصل می‌شوند. این تقسیم‌بندی باعث می‌شود طول کابل‌ها کوتاه بماند و هر بخش بدون قطع شدن کل شبکه قابل تعمیر باشد.
ابعاد استاندارد رک شبکه: 19 اینچ و یونیت
تقریباً همه‌ی رک‌های شبکه بر پایه‌ی استاندارد 19 اینچ ساخته می‌شوند؛ یعنی فاصله‌ی ریل‌های جلو طوری است که دستگاهی با پیشانی 19 اینچی (حدود 48.3 سانتی‌متر) روی آن پیچ شود. این عدد عرض داخلی برای تجهیزات است، نه عرض بیرونی رک. عرض بیرونی رک‌های فوکا بین حدود 41 سانتی‌متر در کوچک‌ترین رک دیواری تا 58 سانتی‌متر در رک‌های ایستاده است و مدل دیتاسنتری رک دیتاسنتر 42 یونیت عرض 80 عرض بیشتری برای کانال کابل در دو طرف ریل دارد.
ارتفاع رک با یونیت (U) سنجیده می‌شود. هر یونیت طبق استاندارد 4.445 سانتی‌متر است؛ پچ پنل و بیشتر سوئیچ‌ها یک یونیت‌اند و سرورها معمولاً یک تا چهار یونیت. وقتی می‌گوییم رک 9 یونیت، یعنی 9 جای یک‌یونیتی روی ریل دارد، نه اینکه ارتفاع بیرونی آن دقیقاً 9 برابر 4.445 باشد؛ سقف، کف و فضای ورودی کابل هم به ارتفاع اضافه می‌شود. برای توضیح کامل، مقاله‌ی یونیت (U) چیست؟ را بخوانید.
عمق، سومین بعد مهم است و باید از عمیق‌ترین دستگاه به‌اضافه‌ی فضای کابل پشت آن بیشتر باشد. رک‌های دیواری فوکا در عمق‌های 36، 45 و 60 و رک‌های ایستاده در عمق‌های 60، 80 و 100 سانتی‌متر ساخته می‌شوند. راهنمای انتخاب عمق را در مقاله‌ی عمق رک ببینید.
انواع رک شبکه
رک‌های شبکه را معمولاً بر اساس محل نصب به سه دسته تقسیم می‌کنند:
- رک دیواری: روی دیوار نصب می‌شود و برای شبکه‌های کوچک و متوسط مثل دفتر، فروشگاه، کلینیک و طبقات ساختمان است. رک دیواری از 2 تا 12 یونیت ساخته می‌شود؛ کوچک‌ترین آن‌ها در بازار به «رک DVR» معروف است و برای دستگاه ضبط دوربین و مودم به کار می‌رود.
- رک ایستاده: روی زمین قرار می‌گیرد و برای اتاق سرور، مرکز شبکه‌ی سازمان‌ها و دیتاسنتر است. رک ایستاده در ارتفاع‌های 20، 28، 36 و 42 یونیت ساخته می‌شود و جای سرور، ذخیره‌ساز و UPS رکمونت را دارد.
- رک اوت دور (بارانی): برای نصب در فضای باز با بدنه‌ی آب‌بند، سقف شیب‌دار و گلند ضدآب؛ مناسب دوربین‌های محوطه، سایت مخابراتی و کارخانه. رک اوت دور در دو مدل دیواری و زمینی عرضه می‌شود.
بعضی سازندگان رک را بر اساس کاربرد هم نام‌گذاری می‌کنند: رک سرور (عمیق و ایستاده)، رک شبکه (کم‌عمق‌تر، برای سوئیچ و پچ پنل) یا رک دیتاسنتر (عریض با مدیریت کابل بیشتر). در عمل همه همان رک 19 اینچ‌اند و تفاوتشان در ارتفاع، عمق، عرض و نوع درب است.
اجزای رک شبکه
یک رک شبکه‌ی خوب فقط یک جعبه نیست. اجزای اصلی آن این‌ها هستند:
- شاسی و بدنه: اسکلت فلزی که وزن تجهیزات را تحمل می‌کند. در رک‌های فوکا شاسی پروفیلی است و بدنه با رنگ الکترواستاتیک ضد خش پوشانده شده است.
- ریل‌ها: ستون‌های سوراخ‌دار 19 اینچ که دستگاه‌ها با پیچ و مهره‌ی قفسی روی آن‌ها بسته می‌شوند. ریل‌های رک فوکا از ورق خم‌کاری‌شده با ضخامت 1.5 میلی‌متر ساخته شده‌اند.
- درب‌ها: درب جلو (شیشه‌ای، توری یا فلزی) با قفل، درب‌های بغل بازشو و در رک‌های ایستاده درب پشتی دو لنگه؛ هرچه دسترسی از اطراف بیشتر باشد، نصب و عیب‌یابی آسان‌تر است.
- محل فن و تهویه: جایگاه فن در سقف و شیارهای تهویه برای خارج کردن گرمای تجهیزات.
- ورودی کابل: دریچه‌های بالا و پایین رک برای عبور منظم کابل‌ها؛ در رک‌های اوت دور، گلندهای آب‌بند جای آن را می‌گیرند.
جزئیات قطعات هر مدل در «نقشه‌ی قطعات» صفحه‌ی همان رک آمده است؛ مثلاً رک ایستاده 42 یونیت عمق 80 (F42U80D) را ببینید.
چه تجهیزاتی داخل رک شبکه قرار می‌گیرد؟
تجهیزات داخل رک شبکه به کاربرد بستگی دارد، اما فهرست زیر در بیشتر رک‌ها دیده می‌شود:
- پچ پنل: محل اتصال کابل‌های شبکه‌ی ساختمان؛ معمولاً یک یونیت و 24 پورت.
- نگهدارنده کابل: یک یونیت زیر یا بالای هر پچ پنل تا کابل‌های پچ مرتب بمانند؛ نگهدارنده کابل فوکا.
- سوئیچ: قلب شبکه؛ در سیستم‌های دوربین IP، سوئیچ PoE برق دوربین‌ها را هم می‌دهد.
- روتر، فایروال و مودم: اتصال به اینترنت و امنیت شبکه؛ مودم‌های رومیزی روی سینی قرار می‌گیرند.
- DVR یا NVR: دستگاه ضبط تصویر دوربین مداربسته؛ بیشتر آن‌ها روی سینی نصب می‌شوند.
- سرور و ذخیره‌ساز: در رک‌های ایستاده‌ی عمیق؛ دستگاه‌های سنگین را در پایین رک بگذارید.
- پاور ماژول و UPS: برق‌رسانی منظم به همه‌ی دستگاه‌ها از داخل رک؛ پاور ماژول 8 پورت 10 آمپر 220 ولت هشت پریز دارد.
- سینی، فن و بلنک: سینی برای دستگاه‌های بدون پیچ رکمونت، فن برای تهویه و بلنک برای بستن یونیت‌های خالی تا هوای گرم به جلوی رک برنگردد؛ سینی دیواری عمق 35، فن رک 12×12 و بلنک 1 یونیت.
چند یونیت و چه رکی لازم دارم؟
یونیت همه‌ی تجهیزات را جمع بزنید، نگهدارنده‌ی کابل، پاور ماژول و سینی‌ها را اضافه کنید و حدود 30 درصد برای توسعه و جریان هوا در نظر بگیرید. اگر عدد نهایی تا 12 یونیت است و سرور یا UPS رکمونت ندارید، رک دیواری کافی است؛ مثلاً رک دیواری 9 یونیت عمق 45 (F9U45D) با قیمت 7,910,000 تومان برای شبکه‌ی یک دفتر معمولی. اگر بیشتر است یا سرور دارید، رک ایستاده لازم است. قدم‌به‌قدم این محاسبه را در راهنمای خرید رک شبکه و برای رک‌های بلند در راهنمای رک 42 یونیت ببینید.
قیمت رک شبکه به چه چیزی بستگی دارد؟
قیمت رک شبکه بیش از هر چیز به ارتفاع، عمق و ضخامت ورق بستگی دارد؛ بعد از آن نوع درب، تعداد فن، چرخ و کیفیت رنگ و قفل. رک‌های اوت دور به‌دلیل ورق ضخیم‌تر و آب‌بندی گران‌ترند. جدول زیر قیمت روز رک‌های فوکا را نشان می‌دهد و با هر به‌روزرسانی قیمت در آرکو، خودکار به‌روز می‌شود:
| رک | کد | ابعاد (cm) | قیمت (تومان) |
|---|---|---|---|
| رک دیواری 2 یونیت عمق 36 | F2U36D | 41×36×15 | 2,280,000 |
| رک دیواری 4 یونیت عمق 36 | F4U36D | 41×36×25 | 3,620,000 |
| رک دیواری 6 یونیت عمق 45 | F6U45D | 54×45×30 | 6,200,000 |
| رک دیواری 7 یونیت عمق 45 | F7U45D | 54×45×35 | 7,220,000 |
| رک دیواری 9 یونیت عمق 45 | F9U45D | 54×45×45 | 7,910,000 |
| رک دیواری 7 یونیت عمق 60 | F7U60D | 54×60×35 | 8,590,000 |
| رک دیواری 9 یونیت عمق 60 | F9U60D | 54×60×45 | 9,410,000 |
| رک دیواری 12 یونیت عمق 60 | F12U60D | 54×60×60 | 11,690,000 |
| رک اوت دور 9 یونیت | FR9U60D | 59×70×50 | 19,860,000 |
| رک اوت دور 12 یونیت | FR12U60D | 62×63×87 | 28,110,000 |
| رک ایستاده 20 یونیت عمق 60 | F20U60D | 58×63×98 | 32,250,000 |
| رک ایستاده 28 یونیت عمق 60 | F28U60D | 58×63×135 | 38,470,000 |
| رک ایستاده 36 یونیت عمق 60 | F36U60D | 58×63×171 | 44,240,000 |
| رک ایستاده 42 یونیت عمق 60 | F42U60D | 58×63×199 | 49,220,000 |
| رک ایستاده 20 یونیت عمق 80 | F20U80D | 58×83×98 | 35,240,000 |
| رک ایستاده 28 یونیت عمق 80 | F28U80D | 58×83×135 | 42,980,000 |
| رک ایستاده 36 یونیت عمق 80 | F36U80D | 58×83×171 | 49,410,000 |
| رک ایستاده 42 یونیت عمق 80 | F42U80D | 58×83×199 | 54,890,000 |
| رک ایستاده 20 یونیت عمق 100 | F20U100D | 58×103×98 | 40,760,000 |
| رک ایستاده 28 یونیت عمق 100 | F28U100D | 58×103×135 | 47,600,000 |
| رک ایستاده 36 یونیت عمق 100 | F36U100D | 58×103×171 | 54,770,000 |
| رک ایستاده 42 یونیت عمق 100 | F42U100D | 58×103×199 | 60,810,000 |
| رک ایستاده 42 یونیت عمق 100 عرض 80 | F42U100DW80 | 80×103×199 | 74,430,000 |
جمع‌بندی
رک شبکه محفظه‌ی استاندارد 19 اینچ برای جمع کردن سوئیچ، پچ پنل، دستگاه ضبط، سرور و برق تجهیزات است. نوع آن را محل نصب تعیین می‌کند (دیواری، ایستاده یا اوت دور)، ارتفاعش را تعداد یونیت تجهیزات و عمقش را عمیق‌ترین دستگاه. اگر فهرست تجهیزاتتان را دارید، آن را در طراحی سه‌بعدی رک بچینید یا برای دستیار آرکو (دکمه‌ی پایین صفحه) بنویسید تا مدل مناسب را پیشنهاد دهد. برای پیش‌فاکتور، با آرکو، نمایندگی رسمی فوکا در شیراز، تماس بگیرید. مشخصات کامل محصولات را در سایت فوکا هم می‌توانید ببینید.