راه‌اندازی اتاق سرور: چک‌لیست عملی برای شرکت‌های کوچک و متوسط
راه‌اندازی اتاق سرور در یک شرکت کوچک یا متوسط معمولاً از یک سؤال ساده شروع می‌شود: «سرور و سوئیچ‌ها را کجا بگذاریم؟» اما همین تصمیم بعداً روی پایداری شبکه، هزینه‌ی برق و حتی امنیت اطلاعات اثر می‌گذارد. این راهنما یک چک‌لیست عملی است، از انتخاب اتاق تا روز تحویل، برای سازمان‌هایی که یک تا چهار رک دارند و دیتاسنتر بزرگ نمی‌سازند.
یادآوری فنی: بخش‌های برق، ارتینگ و اطفای حریق در این مقاله فقط فهرست موضوع‌هایی است که باید بررسی شوند. طراحی و اجرای آن‌ها را به مهندس برق دارای صلاحیت بسپارید و مقررات ملی ساختمان و الزامات بیمه‌ی ساختمان خود را مبنا قرار دهید.
۱. پیش از هر چیز: فهرست تجهیزات و برنامه‌ی رشد
اتاق سرور را برای تجهیزات امروز طراحی نکنید؛ برای سه تا پنج سال آینده طراحی کنید. یک جدول ساده بسازید و برای هر دستگاه این‌ها را بنویسید: ارتفاع بر حسب یونیت، عمق، توان مصرفی (وات) از دیتاشیت سازنده و اینکه پیچ رکمونت دارد یا روی سینی قرار می‌گیرد. جمع یونیت‌ها را حساب کنید و حدود 30 درصد برای توسعه و گردش هوا اضافه کنید. اگر با یونیت و عمق آشنا نیستید، مقاله‌ی یونیت رک چیست و راهنمای انتخاب عمق رک را ببینید.
همین جدول سه تصمیم را مشخص می‌کند: چند رک لازم است، رک چه عمقی داشته باشد و UPS چه ظرفیتی بخواهد. برای اغلب شرکت‌های کوچک، یک رک ایستاده با عمق 80 کافی است؛ اگر سرور، UPS رکمونت یا ذخیره‌ساز عمیق دارید، عمق 100 را در نظر بگیرید.
۲. انتخاب فضا: کجا اتاق سرور نسازیم
اتاق سرور لازم نیست بزرگ باشد، اما باید درست انتخاب شود. این چک‌لیست را برای هر فضای پیشنهادی مرور کنید:
- زیر سرویس بهداشتی، آشپزخانه، موتورخانه یا مسیر لوله‌های آب و فاضلاب نباشد؛ نشت آب شایع‌ترین خطر برای تجهیزات است.
- پنجره‌ی رو به آفتاب نداشته باشد یا بتوان آن را مسدود و عایق کرد؛ نور مستقیم بار سرمایش را بالا می‌برد.
- در حد امکان در طبقه‌ی همکف یا زیرزمین مرطوب نباشد و راه دسترسی برای ورود رک ایستاده‌ی بسته‌بندی‌شده (درب، راهرو و آسانسور) کافی باشد.
- جلوی رک دست‌کم حدود یک متر و پشت آن فضای کافی برای باز کردن درب و دسترسی به کابل‌ها بماند.
- درب اتاق قفل داشته باشد و فقط افراد مجاز کلید داشته باشند؛ امنیت فیزیکی بخشی از امنیت اطلاعات است.
۳. کف و سازه
یک رک 42 یونیت پر از سرور و UPS می‌تواند چند صد کیلوگرم وزن داشته باشد. وزن خود رک‌های فوکا در صفحه‌ی هر مدل آمده است؛ وزن تجهیزات را از دیتاشیت‌ها جمع بزنید. اگر کف ساختمان قدیمی است یا رک روی سقف کاذب، کف کاذب یا سکوی چوبی قرار می‌گیرد، تحمل بار را از مهندس سازه بپرسید. رک ایستاده را تراز کنید و اگر چرخ دارد، پس از جاگذاری پایه‌ها را قفل کنید تا رک هنگام کشیدن ریل سرور جابه‌جا نشود.
۴. برق، ارت و UPS
این بخش حساس‌ترین قسمت کار است و باید زیر نظر مهندس برق انجام شود. موضوع‌هایی که باید در طراحی دیده شوند:
- یک مدار اختصاصی از تابلو برای اتاق سرور، جدا از مدار روشنایی و پریزهای عمومی.
- سیستم ارت مناسب و اتصال بدنه‌ی رک به ارت؛ استاندارد TIA-607 موضوع هم‌بندی و ارت زیرساخت مخابراتی را پوشش می‌دهد.
- UPS با ظرفیت متناسب با جمع توان واقعی تجهیزات و زمان پشتیبانی مورد نیاز؛ روش محاسبه در انتخاب UPS و محاسبه‌ی زمان پشتیبانی آمده است.
- توزیع برق داخل رک با پاور ماژول 8 پورت 10 آمپر 220 ولت؛ جمع جریان دستگاه‌هایی که به یک پاور ماژول وصل می‌شوند از جریان نامی آن (10 آمپر) بیشتر نشود.
برای دیدن کل مسیر برق، از ورودی ساختمان تا منبع تغذیه‌ی سرور، مقاله‌ی زنجیره‌ی برق را بخوانید.
۵. سرمایش و دما
تقریباً تمام برقی که تجهیزات مصرف می‌کنند به گرما تبدیل می‌شود. پس جمع توان تجهیزات (به وات) تقریبی از گرمایی است که سرمایش باید از اتاق خارج کند. کولر گازی خانگی برای اتاق‌های کوچک رایج است، اما برای کار 24 ساعته طراحی نشده است؛ اگر از آن استفاده می‌کنید، دست‌کم دو دستگاه برای پشتیبانی هم‌زمان و یک دماسنج با هشدار در نظر بگیرید.
انجمن ASHRAE بازه‌ی توصیه‌شده‌ی دمای هوای ورودی به تجهیزات را حدود 18 تا 27 درجه‌ی سانتی‌گراد اعلام کرده است. دما را جلوی رک، جایی که هوا وارد تجهیزات می‌شود، اندازه بگیرید، نه کنار کولر. در رک، یونیت‌های خالی را با بلنک ببندید تا هوای گرم پشت رک دوباره به جلو برنگردد. توضیح بیشتر در راهروی سرد و گرم.
۶. انتخاب رک
جدول زیر نقطه‌ی شروع انتخاب رک برای اتاق سرور شرکت‌های کوچک و متوسط است. قیمت‌ها از داده‌های همین سایت درج می‌شود؛ موجودی و زمان تحویل را از آرکو بپرسید.
| وضعیت | پیشنهاد | قیمت |
|---|---|---|
| چند سوئیچ، یک یا دو سرور کوچک، بدون UPS رکمونت | رک ایستاده 20 یونیت عمق 80 (F20U80D) | 35,240,000 تومان |
| سرورها و UPS رکمونت، جای توسعه‌ی متوسط | رک ایستاده 28 یونیت عمق 80 (F28U80D) | 42,980,000 تومان |
| اتاق سرور اصلی سازمان با رشد چندساله | رک ایستاده 42 یونیت عمق 80 (F42U80D) | 54,890,000 تومان |
| سرورهای عمیق، ذخیره‌ساز و UPS سنگین | رک ایستاده 42 یونیت عمق 100 (F42U100D) | 60,810,000 تومان |
برای مقایسه‌ی همه‌ی ارتفاع‌ها، صفحه‌ی رک ایستاده عمق 80 و رک ایستاده عمق 100 را ببینید. اگر تعداد و نوع تجهیزات را می‌دانید، راهنمای انتخاب رک در فروشگاه تعداد یونیت لازم و حداکثر سه مدل مناسب را با دلیل پیشنهاد می‌کند.
۷. کابل‌کشی و چیدمان
- کابل‌های افقی ساختمان را به پچ پنل ختم کنید و مستقیم به سوئیچ وصل نکنید.
- زیر هر پچ پنل یک نگهدارنده کابل فوکا بگذارید تا کابل‌های پچ مرتب بمانند.
- کابل برق و کابل شبکه را از دو مسیر جدا عبور دهید.
- تجهیزات سنگین (UPS و سرور) را پایین رک بگذارید تا مرکز ثقل پایین بماند.
- دستگاه‌هایی که پیچ رکمونت ندارند را روی سینی سازگار با عمق رک قرار دهید.
جزئیات ترتیب چیدمان و نمونه‌ی رک 42 یونیت در مقاله‌ی آرایش رک شبکه آمده است.
۸. برچسب‌گذاری و مستندسازی
اتاق سروری که مستند نشده باشد، در اولین خرابی جدی به معما تبدیل می‌شود. هر کابل را در دو سر برچسب بزنید، هر پورت پچ پنل را شماره‌گذاری کنید و نقشه‌ی یونیت‌های هر رک را کنار رک نگه دارید. استاندارد TIA-606 قالب رایجی برای این کار است؛ خلاصه‌ی آن در برچسب‌گذاری و مستندسازی.
۹. ایمنی و حریق
کپسول اطفای حریق مناسب تجهیزات برقی (نه آب) را نزدیک درب اتاق نگه دارید و آشکارساز دود را به سیستم اعلام حریق ساختمان وصل کنید. انتخاب سیستم اطفای خودکار و نوع گاز آن تصمیمی تخصصی است و باید با مشاور ایمنی و بر اساس مقررات محلی گرفته شود.
چک‌لیست تحویل اتاق سرور
- ☐ فهرست تجهیزات با یونیت، عمق و توان؛ 30 درصد فضای توسعه
- ☐ اتاق دور از آب و آفتاب، با درب قفل‌دار و فضای جلو و پشت رک
- ☐ تأیید تحمل بار کف برای رک پر
- ☐ مدار برق اختصاصی، ارت و UPS، تأییدشده توسط مهندس برق
- ☐ سرمایش با پشتیبان و دماسنج جلوی رک
- ☐ رک با عمق مناسب، پایه‌های قفل‌شده، بلنک در یونیت‌های خالی
- ☐ پچ پنل، نگهدارنده‌ی کابل و مسیر جدای برق و داده
- ☐ برچسب کابل‌ها و نقشه‌ی یونیت‌ها
- ☐ کپسول آتش‌نشانی مناسب و آشکارساز دود
اگر برای انتخاب رک و متعلقات اتاق سرور کمک می‌خواهید، فهرست تجهیزات را برای کارشناس آرکو بفرستید یا از صفحه‌ی تماس درخواست پیش‌فاکتور ثبت کنید. طراحی برق و سرمایش را به متخصص همان رشته بسپارید؛ آرکو در انتخاب رک، متعلقات و چیدمان کمک می‌کند.